Уур амьсгалын хямралын сүйрлийн үр дагавар 2024 онд шинэ дээд цэгтээ хүрчээ. Үер, хэт халуун уур амьсгал, хүчтэй хар салхи, хүн төрөлхтний түүхэнд урьд өмнө байгаагүй өндөр температурт хүрсэн халалт тохиолдсон гэж Guardian мэдээлэв.
Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Дэлхийн Цаг уурын Байгууллагын 2024 оны хамгийн халуун жил болсныг тэмдэглэсэн тайланд цаг агаарын эрс тэс уур амьсгалын сүйрлийн ул мөрийг тодорхойлсон байна.
Байгалийн гамшигуудад олон хүний амь нас эрсдэж , барилга байгууламжууд сүйрч, хамгаас чухал үр тариа, ургац сүйдсэн. 800 мянга гаруй хүн дүрвэж, орон гэргүй болжээ. Энэ нь 2008 оноос бүртгэгдэж эхэлснээс хойшхи хугацааны, жилийн хамгийн өндөр үзүүлэлт юм.
Ар араасаа цуварсан гамшиг
Уг тайланд 2024 онд тохиолдсон 151 цаг агаарын аюултай үзэгдлүүдийг жагсаалт гаргасан бөгөөд эдгээр нь, урьд өмнө тохиолдож байгаагүй хүчтэй гамшгууд ажээ. Японд хэт халалт болж олон зуун мянган хүн халуунд цохиулж байв. Халууны давалгааны хамгийн их температур Карнарвон (Баруун Австрали) хотод 49.9 ° C, Табас (Иран) 49.7 ° C, Малид 48.5 ° C хүрч тус тус бүртгэгджээ.
Италид их хэмжээний бороо орсны улмаас үер бууж, хөрсний гулгалт үүсч, цахилгаангүй болж, Сенегалд аадар борооны улмаас олон мянган байшин барилга нурж, Пакистан, Бразилд үерийн улмаас газар тариалан их хэмжээгээр ургацаа алдаж байв.
2024 онд, дэлхийн дулаарлын улмаас салхи шуурга маш их эрчимжсэн нь харагдсан. Филиппиныг сар хүрэхгүй хугацаанд урьд өмнө үзэгдээгүй зургаан хар салхи дайран өнгөрлөө. АНУ-ын Флорида мужийн Биг Бенд мужийгхамгийн хүчтэй хар салхиар бүртгэгдсэн Хелен хар салхи дайрчээ. Вьетнамыг "Супер Яги" хар салхи дайрч, 3.6 сая хүн өртсөн байна.
Уур амьсгалын хямрал
Дэлхий цаг уур, уур амьсгалын хямралд аль хэдийнэ гүнзгий орсон. ДЭМБ-ын тайланд дурдсанаар, түүхэн дэх хамгийн халуун 10 жил, анх удаагаа сүүлийн арван жилд тохиолдсон байна. Гэсэн хэдий ч дэлхийн хэмжээнд нүүрстөрөгчийн ялгаруулалт нэмэгдсээр байна. Энэ нь бүр илүү ноцтой үр дагаварт хүргэх болно.
Мэргэжилтнүүд АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трампыг эдгээр асуудлыг үл тоомсорлож, цаг уурын эрдэмтдийг халж, цаг уурын хөтөлбөрүүдийг хааж байна гэж шүүмжилдэг. Мэргэжилтнүүдийн үзэж байгаагаар бодит байдлыг үл тоомсорлосноор жирийн иргэд арга хэмжээ авахаас өөр аргагүйд хүрч байна.
НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Антонио Гутерриш, “Удирдагчид цаг уурын шинэ үндэсний төлөвлөгөөгөө хэрэгжүүлж, хямд, цэвэр, сэргээгдэх эрчим хүчний ашиг тусыг эдийн засагтаа ашиглах ёстой” гэж мэдэгдэв.
Байгаль хамгаалах төвийн доктор Люк Парсонс, “2024 он орчин үеийн хүн төрөлхтний нийгэмд урьд өмнө тохиолдсон хамгийн халуун жил байсан. Гэсэн хэдий ч дараагийн арван жил бүр илүү халуун байх төлөвтэй байна. Өмнөх судалгаагаар дэлхийн дулаарлын улмаас ихээхэн хүчтэй гамшгууд ойр ойрхон гарч байгаа нь харагдсан." гэж анхааруулав.
Мөнгө амь насаас илүү чухал уу?
Мэдээж хүн бүр дэлхийн дулаарал, уур амьсгалын асуудлын талаар сонсож, гудамжны жагсаал болон энэ асуудалд санаа зовж буй хүмүүсийн эсэргүүцлийг харсан. Трампын засаг захиргаа дэлхийн цаг уур, цаг уурын манлайлагчдын нэг болох АНУ-ын Далай, агаар мандлын үндэсний удирдлагын газрын 1300 ажилтнаа халжээ. Өөр 1000 хүн ажлаасаа халагдах эрсдэлтэй байна. Мэргэжилтнүүдийн тооцоолсноор, уур амьсгалын өөрчлөлтийг даван туулахад зарцуулсан доллар бүр, хохирол барагдуулах, цэвэрлэгээ, сэргээн босголтын зардлыг 13 доллараар хэмнэнэ гэсэн тооцоо гарчээ.
Германы Потсдамын Уур амьсгалын хүрээлэнгийн профессор Стефан Рахмсторф, "1980-аад оноос хойш таамаглаж байсанчлан дэлхийн дулаарал зогсолтгүй үргэлжилж байна. Олон сая хүн үүний үр дагавраас болж зовж шаналж байна. Бид чулуужсан түлшнээс хурдан татгалзаж байж л дулаарлын хандлагыг зогсоож чадна.Бидэнд шийдлүүд байгаа ч ташаа мэдээлэл түгээдэг кампанит ажил болон чулуужсан түлшний салбарын лобби хүчин саад болж байна. Бодит байдлыг үл тоомсорлож, физикийн хуулийг үгүйсгэж, эрдэмтдийн амыг таглах нь, зөвхөн хор хөнөөл учруулна. Үүнийг жирийн иргэд төлнө " гэсэн байна.
ДЭМБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Профессор Селесте Сауло, уг тайланг хүний амь нас, амьжиргаанд учирч буй эрсдэлийн талаар тооцох сэрэмжлүүлэг болсон. Цаг агаар, ус, цаг уурын үйлчилгээнд хөрөнгө оруулах нь урьд өмнөхөөсөө илүү чухал болсон гэж дүгнэжээ.